พวงหรีดคืออะไร ความหมายและที่มาของธรรมเนียมส่งพวงหรีดงานศพ

พวงหรีดคืออะไร

พวงหรีด คือ ดอกไม้สดหรือวัสดุตกแต่งที่จัดเรียงเป็นวงกลมหรือทรงพวง มีขาตั้งสำหรับวางไว้หน้าศพหรือหน้าศาลาสวดพระอภิธรรม ใช้แสดงความเคารพและไว้อาลัยต่อผู้ล่วงลับแทนคำพูด โดยทั่วไปมีป้ายชื่อผู้ส่งติดไว้ด้านหน้าเพื่อให้เจ้าภาพทราบว่าใครเป็นผู้ส่งมาร่วมแสดงความเสียใจ

ในภาษาอังกฤษเรียกว่า wreath ส่วนภาษาไทยนิยมเรียกทับศัพท์ว่าพวงหรีดหรือเรียกสั้น ๆ ว่าหรีด ปัจจุบันพวงหรีดที่พบในงานศพไทยมีหลายวัสดุ ตั้งแต่ดอกไม้สดอย่างเบญจมาศและกุหลาบ ไปจนถึงพัดลม ต้นไม้กระถาง และวัสดุที่นำไปใช้ต่อได้หลังงาน ขนาดมาตรฐานอยู่ที่ประมาณ 60-90 เซนติเมตร เหมาะกับพื้นที่หน้าศาลาส่วนใหญ่ในกรุงเทพฯ ผู้ส่งอาจเป็นบุคคล ครอบครัว เพื่อนร่วมงาน หรือองค์กร โดยพวงหรีดยังคงทำหน้าที่หลักเหมือนเดิมคือเป็นตัวแทนความอาลัยที่มองเห็นได้จริงในวันที่คำพูดอาจไม่พอ

คำว่าหรีดมาจากไหน

คำว่าหรีดทับศัพท์มาจากภาษาอังกฤษว่า wreath ซึ่งมีรากมาจากคำในภาษาอังกฤษโบราณว่า writha แปลว่าสิ่งที่ขดหรือพันเป็นวง หมายถึงพวงดอกไม้หรือใบไม้ที่จัดเป็นวงกลม โดยดั้งเดิมไม่ได้ผูกกับความหมายเรื่องความตาย แต่เป็นสัญลักษณ์ของเกียรติยศและชัยชนะในวัฒนธรรมยุโรปโบราณ

หลักฐานการใช้พวงหรีดที่เก่าแก่ที่สุดพบในอารยธรรมอีทรัสคัน แถบยุโรปตอนใต้ เมื่อราว 400 ปีก่อนคริสตกาล เป็นมงกุฎทำจากทองคำสลักลายใบไม้และดอกไม้ สวมให้นักรบผู้ได้รับชัยชนะ ต่อมาชาวกรีกและโรมันโบราณใช้พวงมาลัยใบลอเรลในความหมายเดียวกัน ก่อนที่ธรรมเนียมนี้จะแพร่ไปสู่พิธีศพในยุโรปยุคกลาง จนกลายเป็นพวงหรีดไว้อาลัยแบบที่คุ้นเคยกันในปัจจุบัน อ่านที่มาของคำและวิวัฒนาการรูปแบบเพิ่มเติมได้ที่ Wreath ในสารานุกรมวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ

พวงหรีดเข้ามาในไทยตั้งแต่เมื่อไร

ธรรมเนียมส่งพวงหรีดเริ่มมีบทบาทในสังคมไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ราวปี พ.ศ. 2447 โดยรับอิทธิพลมาจากธรรมเนียมยุโรปที่เข้ามาพร้อมการติดต่อกับต่างประเทศในยุคนั้น ก่อนหน้านั้นงานศพไทยนิยมใช้ดอกไม้จันทน์และเครื่องประดับตกแต่งแบบไทยดั้งเดิมมากกว่า

เมื่อพวงหรีดแพร่หลายมากขึ้น ก็ค่อย ๆ กลายเป็นส่วนหนึ่งของงานสวดพระอภิธรรมและงานฌาปนกิจที่จัดขึ้นตามวัดทั่วประเทศ โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ ที่มีวัดเป็นศูนย์กลางจัดงานศพจำนวนมาก ตารางด้านล่างสรุปช่วงเวลาสำคัญของธรรมเนียมพวงหรีดตั้งแต่จุดกำเนิดจนถึงปัจจุบัน

ผู้ที่สนใจภาพรวมของธรรมเนียมงานศพไทยที่พวงหรีดเป็นส่วนหนึ่งอยู่ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ บทความงานศพ วิกิพีเดีย ส่วนผู้ที่ต้องไปร่วมงานสวดพระอภิธรรมเป็นครั้งแรกและอยากรู้ว่าควรปฏิบัติตัวอย่างไร อ่านคู่มือได้ที่ ไปงานสวดพระอภิธรรมครั้งแรก ทำอะไรบ้าง

วงกลมของพวงหรีดสื่อความหมายอะไร

ทรงวงกลมของพวงหรีดสื่อถึงความไม่มีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด เป็นสัญลักษณ์สากลของความต่อเนื่องและความเป็นนิรันดร์ที่ใช้ในหลายวัฒนธรรมทั่วโลก แนวคิดนี้สอดคล้องกับความรู้สึกของผู้ส่งที่ต้องการบอกว่าความทรงจำและความผูกพันกับผู้ล่วงลับจะไม่มีวันจบสิ้น แม้ชีวิตทางกายภาพจะสิ้นสุดลงแล้วก็ตาม

ในบริบทไทยที่ผสมผสานกับความเชื่อทางพุทธศาสนา พวงหรีดที่ตั้งอยู่หน้าศาลาวัดจึงมักถูกมองว่าเป็นตัวแทนของความเคารพและการส่งผู้ล่วงลับไปสู่ภพภูมิที่ดี มากกว่าจะยึดโยงกับความหมายทางศาสนาคริสต์แบบต้นตำรับในยุโรป การเลือกดอกไม้โทนสุภาพอย่างขาวและเขียวจึงเสริมความหมายของความสงบให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ผู้ที่สนใจว่าสีของพวงหรีดแต่ละโทนสื่อความหมายอย่างไร อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สีพวงหรีด ความหมายและการเลือกโทนให้เหมาะกับงาน

พวงหรีดสมัยใหม่มีกี่แบบ ต่างจากพวงหรีดดั้งเดิมอย่างไร

พวงหรีดดั้งเดิมทำจากดอกไม้สดล้วนและตั้งอยู่ได้เพียงไม่กี่วันก่อนต้องทิ้ง ส่วนพวงหรีดยุคปัจจุบันพัฒนาให้มีทางเลือกหลากหลายขึ้น ทั้งแบบที่ยังคงความสวยงามแบบดั้งเดิมและแบบที่นำไปใช้ประโยชน์ต่อได้หลังงานเสร็จ เพื่อตอบโจทย์ทั้งความสวยงามหน้างานและความคุ้มค่าในระยะยาว

ความหลากหลายนี้ทำให้ผู้ส่งเลือกพวงหรีดได้เหมาะกับทั้งงบประมาณและลักษณะงาน โดยไม่ต้องยึดติดกับพวงหรีดดอกไม้สดแบบเดียวเหมือนในอดีต หากยังไม่แน่ใจว่าควรเลือกแบบไหนให้เหมาะกับงานที่จะไป อ่านหลักการเลือกแบบเต็ม ๆ ได้ที่ ดอกไม้สด พัดลม พรีเมียม เลือกแบบไหนดี หรือเลือกดูพวงหรีดทุกแบบพร้อมราคาได้จากหน้ารวม พวงหรีดส่งวัดในกรุงเทพฯ

พวงหรีดภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร

เรียกว่า funeral wreath หรือเรียกสั้น ๆ ว่า wreath ซึ่งเป็นคำเดียวกับพวงใบไม้ทรงวงกลมในวัฒนธรรมตะวันตก คำว่าหรีดในภาษาไทยก็ทับศัพท์มาจากคำนี้ เวลาสั่งจากต่างประเทศหรือเขียนป้ายเป็นภาษาอังกฤษ นิยมใช้ข้อความสั้นอย่าง In loving memory ตามด้วยชื่อผู้ส่ง

คนไทยที่อยู่ต่างประเทศมักเจอปัญหาเรื่องเวลามากกว่าเรื่องภาษา เพราะต้องสั่งข้ามโซนเวลาให้ทันพิธีช่วงค่ำที่กรุงเทพฯ ทางที่ง่ายที่สุดคือส่งชื่อวัด ชื่อเจ้าภาพ และข้อความบนป้ายมาทางไลน์ แล้วให้ทีมงานยืนยันเวลาส่งกลับไป อ่านวิธีลงชื่อผู้ส่งให้เหมาะกับความสัมพันธ์ได้ที่ ไปงานศพไม่ได้ ส่งพวงหรีดแทนอย่างไร

พวงหรีดดอกไม้จันทน์ ต่างจากพวงหรีดที่ตั้งในงานสวดอย่างไร

เป็นคนละของและใช้คนละจังหวะ พวงหรีดที่ตั้งหน้าศาลาใช้ในคืนสวดพระอภิธรรมและวันฌาปนกิจ เพื่อแสดงความอาลัยจากผู้ส่ง ส่วนดอกไม้จันทน์เป็นดอกไม้ประดิษฐ์ขนาดเล็กที่ผู้ร่วมงานถือขึ้นไปวางบนเมรุในพิธีเผา ซึ่งเจ้าภาพเป็นผู้เตรียมไว้แจก ไม่ใช่สิ่งที่แขกสั่งส่งเข้างาน

ความสับสนมักเกิดเพราะทั้งสองอย่างอยู่ในงานเดียวกันและมีคำว่าดอกไม้เหมือนกัน แต่คนส่งจากภายนอกเกี่ยวข้องกับพวงหรีดเท่านั้น Temple Wreath เองก็จัดเฉพาะพวงหรีดส่งถึงศาลา ไม่ได้ทำดอกไม้จันทน์แจกในงาน ถ้าจะส่งของให้ทันวันเผา อ่านเรื่องเวลาได้ที่ ส่งพวงหรีดวันเผาได้ไหม ส่วนฝั่งเจ้าภาพที่ต้องเตรียมดอกไม้ทั้งงาน ดูได้ที่ วันฌาปนกิจเตรียมดอกไม้อะไรบ้าง

ธรรมเนียมนี้ยังคงใช้ต่อเนื่องในวัดต่าง ๆ ทั่วกรุงเทพฯ ที่ทีมงาน Temple Wreath ส่งพวงหรีดถึงศาลาเป็นประจำ ไม่ว่าจะเป็นงานที่ วัดเทพศิรินทราวาส · วัดสุทธิวราราม · วัดลาดพร้าว · วัดเบญจมบพิตร · วัดดอนเมือง · วัดหลักสี่ · วัดศรีเอี่ยม · วัดบำเพ็ญเหนือ · วัดเสมียนนารี หรือ วัดตรีทศเทพ รูปแบบพวงหรีดวงกลมมีป้ายชื่อผู้ส่งแบบเดียวกันนี้ถูกใช้เหมือนกันแทบทุกแห่ง ต่างกันเพียงรายละเอียดพื้นที่ศาลาและขั้นตอนรับของของแต่ละวัดเท่านั้น ซึ่งทีมงานจะตรวจสอบให้ก่อนนำส่งทุกครั้ง